پژوهش – بررسی فقهی حقوقی کنوانسیون ژنو (مصوب ۱۹۴۹) در ارتباط با حقوق اسیر جنگی …

امام علی در جنگهایی که داشتند به مبارزین وصیت کردند :
به تمام شرایطی که ذکر شده و علاوه بر آن به :
۱- دشمنان را از پشت نکشید.
۲- مجروحان را نباید کشت.
۳- هنگامی که بر مردان دست یافتید،عورت آنها را آشکار نکنید.
۴- پوشش ها را هتک نکنید
۵- داخل خانه ها بودن اذن نشوید.
۶- شی ء ایی از اموالشان را نگیرید مگر آنچه در ؟؟؟؟ آنها یافتید.
۷- زنان را با آزار نبایستی آشفته کرد اگرچه شما را دشنام دهند ؛
از آنها روی برگردانید.
۸- اسیران را نکشید.
اینها احکام جنگ اسلامی است هدف در جنگ ها رسیدن به حق است نه شهوات دنیوی و غنایمش و نه برای انتقام ، نباید تعدی کرد.
( آیه ۱۹۰ بقره ) و نهی شده است از تجاوز و تندی مطلق و
هر آنچه صدق کند برا آن تعدی مثل قتال قبل از دعوت به حق و ؟؟؟؟ کردن به جنگ و قتل زنان و کودکان و هر آنچه در سنت رسول (ص) بیان شده است .( المیزان ج ۲ ص ۶۱ و ۶۲ )
۲٫۱٫۳٫۳٫۴-اهداف جنگ اسلامی
جنگ با کفار در دین اسلام بر دو نوع است : جنگ ابتدایی و جنگ دفاعی. مراد از جنگ ابتدایی جنگی است که؛ در صورت فراهم آمدن شرایطی خاص، مسلمین برای تحقق اهدافی مشروع و انسانی آغازگرآن هستند. وجنگ دفاعی جنگی است که، مسلمین برای دفعِ هجوم کفار به سرزمین های اسلامی به آن دست می یازند. بر همین اساس اهداف جنگی هم به دو دسته تقسیم می شوند:
الف)اهداف جنگی در جنگ ابتدایی
-گسترش اسلام و برداشتن موانع حاکمیت اسلام
۲- از میان برداشتن موانع دعوت : اسلام به عنوان آخرین دین الهی آیینی جهان شمول است که رسالت هدایت تمامی انسان ها را بر عهده دارد. از این رو به ملت و نژاد خاصی اختصاص ندارد. قرآن ([۷۱])
۳- نابودی ستم و نجات مستضعفین : حمایت از مظلوم یکی از اهداف مهم دین اسلام است ([۷۲]) و ([۷۳])
ب)اهداف جنگی در جنگ دفاعی
۱- حفظ کیان اسلام ([۷۴]) بدیهی است اگر دفاع از دین شروع نباشد چیزی جز محو دین و نابودی پرستشگاهای یکتا پرستان نتیجه نخواهد داشت و چون اقامه از دین حقی مشروع است؛دفاع از آن نیز مشروع است؛([۷۵]) لذا به اجماع همه فقها دفاع از موجودیت اسلام که از آن در روایات به بیضه الاسلام[۷۶] تعبیر می شود واجب است.[۷۷]
۲- حفاظت از جان و مال و ناموس مسلمین : ( آیه ۱۹ بقره ) و ( آیه ۳۶ توبه )
فلسفه جهاد در اسلام : هدف نهایی از جهاد، صلح است یعنی صلح قطعی بشریت که تحت تبعیت وسلطه قواعد آیینی یکتاپرست قرار گیرد. هدف جنگ در اسلام و این جنگ مختص دین اسلام نیست …
هدف دین تنها به دعوت به پرستش خداوند نیست بلکه افزودن بر آن زمینه سازی برای اتمامه عدل و قسط در جامعه از مهمترین هدف های انبیای الهی است[۷۸].
۲٫۳- کنوانسیون ژنو
۲٫۳٫۱-معرفی شهر ژنو
ژنو یکی از پرجمعیت ترین کانتون های کشور (واقع در جنوب غربی) سوئیس است که در کنار دریاچه ژنو وا قع می باشد. ژنو جمعیتی بالغ بر ۲۰ هزار نفررا داراست . زبان گفتاریمردم آن فرانسوی و دینشان مسیحیت (پروتستان و کاتولیک) می باشد. و ۱۵%مردم این شهر مسلمانند.
در این شهر سازمان ها و نهادهای بین المللی و اروپایی زیادی واقع می باشد , از ا ین رو یک شهر بین المللی محسوب می شود و میزبان بیشترین تعداد نهادهای بین المللی جهان است, از مهمترین سازمان های بین المللی در این شهر سازمان بین الملل متحد و, صلیب سرخ بین المللی و سازمان بهداشت جهانی به شمار می رود . علاوه بر وجهۀ بین المللی ژنو , این این شهر دومین قطب اقتصادی کشور سوئیس و نهمین مرکز اقتصاد رقابتی جهان و سومین در اروپا , بعد از لندن و زوریخ می باشد. همچنین در سال ۲۰۰۹٫ م مقام سومین شهر از نظر کیفیت زندگی در جهان را بعد از وین و زوریخ به دست آورده است و در آخر می توان گفت :بسیاری از مشاهیر جهان و ایران همچون ؛ دکتر محمود حسابی و …. مدتی را در این شهر زندگی کرده اند.
۲٫۳٫۲- تاریخچه حقوق بشر و کنوانسیون ژنو
ازآن جا که مقررات تصویبی کنوانسیون ژنو جزو منابع حقوق بشر دوستانه می باشد, ضرورتاً در ابتدا فصلی کوتاه را به توضیح و تبیین حقوق بشر دوستانه اختصاص می دهیم و سپس به کنوانسیون ژنو می پردازیم:
۲٫۳٫۲٫۱- حقوق بشر دوستانه
حقوق بشر دوستانه مجموعه ای از قواعد بین المللی یا عرفی است که ,شخصاً ناظر به رفتار قوای متخاصم در جنگ های مسلحانه بین المللی و غیر بین المللی است. این قواعد به دلایل انسان دوستانه حقّ طرفین مخاصمه را در انتخاب و استفاده از ابزارها و شیوه های جنگی محدود می کـند و افـراد انسـانی و یا اموال و اشیایی را که در درگیری ها مورد آسیب قرار گرفته یا خواهند گرفت را,مورد حمایت قرار می دهد.حقوق بشر دوستانه حقوق مخاصمات مسلحانه نیز نامیده می شود. هدف آن کاهش دردها و آلام انسانی و محدود کردن آثار سوء ناشی از جنگ است ,لیکن امروزه هدف از حقوق بشردوستانه تأمین احترام به شأن و کرامت والای انسان, تضمین حقّ حیات و حقوق اساسی او و نیز تعقیب محاکمه و مجازات جنایت کاران جنگی است. برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  ۴۰y.ir  مراجعه نمایید.

te-80″>[۷۹]
در بحث حقوق بین الملل, دو اصطلاح حقوق بشر و بشر دوستانه به کار برده شده است که؛ با وجود شباهت اسمی وجه است که,ای که در آن ها دیده می شود , در موضوع و هدف از همدیگر متمایز می باشند و در ادبیات حقوق بین الملل معاصر بر دو منظور کاملاً متمایز دلالت دارند.
در حقیقت ,حقوق بشر دوستانه مجموعه قوانین و مقرراتی که هدفش تعیین حقوق انسان ها در زمان جنگ و اثناء تخاصمات مسلحانه است ,در حالی که حقوق بشر از مجموعه مقرراتی است که به تنظیم حقوق انسان ها در زمان صلح می پردازد.
به عبارت دیگر حقوق بشر دوستانه دارای دو عنصر است : ۱)مربوط به حمایت از گروه های خاصی از اشخاص هم چون زخمی ها، بیماران، اسرای جنگی و نیز شهروندان غیر نظامی ها می شود. ۲)مربوط به بحبوحه درگیری مسلحانه می شود. در حالی که حقوق بشر راجع به تمام مردم و در تمام زمان هاست. از نظر تحلیل فلسفی می توان چنین گفت که : حقوق بشر ناظر بر انسان گرایی در قوانین و یا به تعبیری دیگر انسان محوری (اپانیستی) است و قوانین بشر دوستانه از انسان دوستی و نیکوکاری نسبت به او نشأت می گیرد . قوانین بشرگرایانه به بشر از آن جهت که بشر است بدون توجه به نژاد خاص و یا موطن جغرافیایی او و به تعبیر دیگر به اصالت انسانی او مربوط است[۸۰].
.۲٫۳٫۲٫۲-کنوانسیون ژنو
۲٫۳٫۲٫۲٫۱- تاریخچه کنوانسیون ژنو
وضعیت حقوقی اسیران جنگی تا پایان قرن ۱۹ در هیچ معاهده ای به طور تفصیلی گنجانده نشده است قبل از آن در مواد “۱۰۵ و ۱۰۶ مقررات ۱۸۶۳ در امریکا”در مورد مبادله اسیران اشاراتی شده بود .در سال ۱۸۶۶ در « پراگ » کنوانسیونی بین اتریش و پروس منعقد شد که همراه با اصولی در رابطه با تخلیه سرزمین اتریش، مقرراتی هم در مورد مبادله اسیران جنگی وضع گردید. اولین تلاش در تنظیم وضعیت اسیران جنگی و رفتار با آن ها، در یک معاهده چند جانبه، در کنفرانس ۱۸۷۴ « بروکسل»بود که اگرچه جنبه الزام آور نداشت، ولی حاوی اصولی بود که می توان آن ها را پیش درآمد تحولات بعدی دانست. در اعلامیه بروکسل، طی ۱۲ مادّه برقراری رژیم حاکم بر اسیران جنگی مطرح شد، ولی همان طور که ذکر گردید گرچه اعلامیه تصویب نشد و به مرحله اجرا در نیامد، ولی اصول آن در موافقت نامه های بین المللی بعدی در نظر گرفته شد[۸۱].
قرن نوزده, شاهد مفاهیم نوین در حقوق طبیعی و حرکت جدید بشر دوستانه به ویژه در ایده های « هنری دونان » [۸۲] بود. در سال ۱۸۹۵ سپاهیان فرانسه و اتریش در سولفرینو محلی در شمال ایتالیا به نبرد سختی پرداختند. به صورتی که در مدت کوتاهی ۳۶ هزار مجروح به جای گذاشتند . مجروحین در صحنه نبرد در حال جان باختن بودند, بدون هیچ کمک رسانی, در این حال یک بازرگان جوان سوئیسی به نام « هنری دونان[۸۳] » اندکی پس از نبرد به منطقه جنگ وارد شد و خسارات و تلفات را مشاهده کرد. او تحت تأثیر قرار گرفت و به کمک افراد محلی یک حرکت امدادی اولیه را برای نجات مجروحین جنگ سازماندهی نمود. هانری دونان در بازگشت به کشور خود با الهام از مشاهداتش در نبرد سولفرینو کتاب خاطرات سولفرینو [۸۴]را منتشر کرد. وی پس از شرح تألمات جنگ کاهش تلفات و آلام قربانیان دو پیشنهاد کرد :