بررسی فقهی و حقوقی ابراء و بخشش دین

دانشکده الهیات و معارف اسلامی
پایان نامه
برای دریافت مدرک کارشناسی ارشد
رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی
گروه الهیات
عنوان پایان نامه :
بررسی فقهی و حقوقی ابراء و بخشش دین
عباس زعفری
استاد راهنما:دکتر حسن مبینی سوچلمایی
استاد مشاور: دکتر عباس حاجیها
شهریور ۱۳۹۲

دانشکده الهیات و معارف اسلامی
واحد ساری
پایان نامه
برای دریافت مدرک کارشناسی ارشد
رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی
گروه الهیات
عنوان پایان نامه :
بررسی فقهی و حقوقی ابراء و بخشش دین
عباس زعفری
استاد راهنما:دکتر حسن مبینی سوچلمایی
استاد مشاور: دکتر عباس حاجیها
شهریور ۱۳۹۲
( گواهی اصالت نشر و حقوق مادی ومعنوی اثر )
اینجانب عباس زعفری دانشجوی ورودی سال۱۳۹۰ مقطع کارشناسی ارشد رشته الهیات،فقه و مبانی حقوق اسلامی گواهی می نمایم چنانچه در پایان نامه خود از فکر ، ایده و نوشته دیگری بهره گرفته ام با نقل قول مستقیم یا غیر مستقیم منبع و ماخذ آن را نیز در جای مناسب ذکر کرده ام . بدیهی است مسئولیت تمامی مطالبی که نقل قول دیگران نباشد بر عهده خویش می دانم و جوابگوی آن خواهم بود .
دانشجو تائید می نماید که مطالب مندرج در این پایان نامه نتیجه تحقیقات خودش می باشد و در صورت استفاده از نتایج دیگران مرجع آن را ذکر نموده است .
عباس زعفری
۲۶/۰۶/۱۳۹۲ امضاء
اینجانب عباس زعفری دانشجوی ورودی سال۱۳۹۰مقطع کارشناسی ارشد رشته الهیات،فقه و مبانی حقوق اسلامی گواهی می نمایم چنانچه بر اساس مطالب پایان نامه خود اقدام به انتشار مقاله ، کتاب ، و … نمایم ضمن مطلع نمودن استاد راهنما ، با نظر ایشان نسبت به نشر مقاله ، کتاب ، و … و به صورت مشترک و با ذکر نام استاد راهنما مبادرت نمایم .
عباس زعفری
۲۶/۰۶/۱۳۹۲ امضاء
کلیه حقوق مادی مترتب از نتایج مطالعات ، آزمایشات و نوآوری ناشی از تحقیق موضوع این پایان نامه متعلق به دانشگاه پیام نور می باشد .
۲۶/۰۶/۱۳۹۲
تقدیم به

 

    • آنان که برای احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادیهای مشروع جان باختند .

 

    • آنان که در راه استقرار نظم و امنیت و آرامش عمومی ، درخت تنومند حیات انسانی را با خون خود مزین ساختند.

 

    • آنان که در راه تحقق جامعه ای آرمانی با سوز و گدازی درونی ، لحظات طلایی عمر خویش را به تعلیم و تعلم و قانون نویسی و قانون گرایی پرداختند.

 

تقدیر و تشکر
حال با عنایت خداوند متعال تهیه و تدوین این پایان نامه به اتمام رسید ، بر خود وظیفه و فرض می دانم که به آیه شریفه « من لم یشکر الخالق » تقدیر و تشکر نمایم از زحمات:

 

    • جناب دکتر مبینی استاد راهنمای ارجمند و گرامی که در طول تحصیل در دانشگاه پیام نور واحد ساری ونیز در مدت تحقیق و تهیه رساله حاضر ، از هر گونه همکاری دلسوزانه با این حقیر دریغ نفرموده اند.

 

    • جناب دکتر حاجیها استاد مشاور و مدیر گروه محترم که مشوق بنده در تدوین این رساله بودند .

 

    • و سایر عزیزانی که در این راه بنده را یاری و مرهون لطف و مساعدت خود فرموده اند و از خداوند متعال توفیق روز افزون این بزرگواران را خواستار باشم .

 

    • مادر (و مرحوم پدر) عزیز و دلسوزم ، که با تحمل سختی زیادی مقدمات ادامه تحصیل مرا فراهم نمودند.

 

و در نهایت امر، چنانچه نکات قوتی در این رساله وجود داشت مدیون اساتید محترم و ارجمند این جانب بود، و هر ضعف و اراده مشاهده گردد به عهده این حقیر می باشد وامید است که با عنایت خاصه خداوند متعال و نظر آن اساتید گرانقدر در آینده بتوانم در خصوص موضوع انتخابی به تحقیقات جامع تر و کاملتری پرداخته و ضمن اصلاح رساله حاضر به نتایج ارزنده و مثبتی دسترسی پیدا کنم .
والسلام علی من اتبع الهدی
عباس زعفری
چکیده
واکاوی منشاء و مبنای اسباب سقوط تعهدات و شناخت ماهیت هر یک از این جهات،تفاوت بین آنها را آشکار می سازد. ابراء( ماده ۲۸۹ ق.م ) و بخشش دین ( ماده ۸۰۶ ق.م ) به عنوان دو جهت از جهات سقوط تعهدات که شرایط و آثار خاص خود را دارند.ابراء به عنوان یک ایقاع وسیله مستقیم اسقاط حق است پس با ابراء،مالی برای مدیون ایجاد نمی شود و می توان از آن به عنوان تنها وسیله مستقیم سقوط تعهدات یاد کرد . از این رو که با اعلام و انشاء اراده دائن دائر بر ابراء دین ، بلافاصله حق و دین بدون پرداخت و ایفاء و یا تبدیل و انتقال ساقط می شود در حالی که رضایت مدیون شرط نیست و اگر مدیون صراحتا مخالفت کند باز هم ابراء ایجاد می شود اما در دیگر اثباب سقوط تعهدات اعم از وفای به عهد ، تبدیل به تعهد ، تهاتر ، مالکیت مافی الذمه و بخشش طلب به مدیون نوعی پرداخت و یا انتقال و جابه جایی دین مشهود است . مهم ترین خصیصه ای که ابراء را از بخشش طلب به مدیون متمایز می سازد، اولا عقد است و نیاز به توافق متهب دارد ثانیا باعث ایجاد حق برای مدیون است ثالثا وجه تملیکی بودن دین ( طلب ) در بخشش دین به مدیون است به عبارت دیگر هبه مزبور مستلزم انتقال طلب دائن به حیطه مالکیت مدیون است و اینگونه است که مدیون مالک دین خویش یا طلب دائن می شود و این اتحاد ذمه ، تعهد او را ساقط می نماید . اگرچه نتیجه ابراء و هبه فوق در مورد زوال و سقوط تعهد و دین ، برائت ذمه مدیون و عدم امکان رجوع به آن یکی است ولی احکام و آثار آنها متفاوت می باشد. آثار این تفاوت محدود به جنبه نظری و علمی این دو عمل حقوقی نیست بلکه نتایج عملی آن را می توان در تعاملات حقوقی اشخاص به ویژه در رابطه مالی چند جانبه دائن و مدیون و ضامنین یا رابطه مالی زوجین ، ( بذل مهریه ) در عقد نکاح ملاحظه نمود . در این تحقیق سعی شده است ضمن بررسی ماهیت ابراء و بخشش دین به مقایسه این دو عمل حقوقی پرداخته شود .
کلید واژگان
ابراء ، بخشش دین ، هبه طلب به مدیون ، اسقاط ، تملیک ، ایقاع و عقد .
فهرست مطالب

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *