مقاله – بررسی نقش دفاتر پیشخوان در رضایتمندی روستائیان استان سمنان۹۲- قسمت ۱۳

کمتر از ۲۰۰ میلیون دلار

فیلیپین

کمتر از ۲۰۰ میلیون دلار

منبع: گزارش توجیهی و سیاست تجارت الکترونیکی جمهوری اسلامی ایران(ویرایش ششم)
۲-۱۱- مدل اجرائی برای توسعه ICT روستایی
توسعه ICT و بهره برداری از آن در روستاها از اهداف تعین شده MDG می باشد. اتصال تمام نقاطی که بشر بصورت اجتماعی در آن زندگی میکند به شبکه ارتباطی از اهدافی است که برای سال ۲۰۱۵ میلادی یعنی کمتر از ۴ سال دیگر پیش بینی شده است. براین اساس کشورهای مختلف برای اتصال کوچکترین نقاط زندگی یعنی روستاها نسبت به طراحی و اجرای برنامه ای توسعه ICT اقدام نموده اند. در ایران نیز برنامه اتصال روستا ها به شبکه تحت عنوان طرح ICT روستائی به اجرا گذاشته شده است.(بهرامپور؛۱۳۸۳؛۲۲)
در این تحقیق ابتدا وضعیت توسعه ICT و و زیرساخت های آن و تاثیر آن در توسعه روستاها بررسی میشود. سپس به منظور مطالعه تطبیقی چند مدل توسعه ICT روستایی ارائه شده برای کشورهای در حال توسعه و مولفه های موثر آنها مرور میگردد.
ایجاد مراکز پشتیبانی متمرکز در هر منطقه با رویکرد پشتیبانی فنی و کارآفرینی در دفاتر و برنامه ریزی برای ارائه خدمات الکترونیکی دستگاه های اجرائی در دفاتر از طریق اینترنت، تلفن ثابت و همراه از جمله مواردی است که منظور شده اند.
از سال ۲۰۰۵ میلادی یک دوره ۱۰ ساله تا ۲۰۱۵ میلادی برای رسیدن به اهداف MDG[2] توسط اتحادیه جهانی مخابرات[۳] (ITU)، و سازمانهای بین المللی دیگری برای توسعه ICT در زمینه های مختلف برنامه ریزی شد. این برنامه در اجلاسهای سالانه با همکاری سازمانها و اتحادیه های بین المللی شامل اتحادیه جهانی مخابرات، سازمان علمی ، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد[۴] (UNESCO) ، آنکتاد[۵] (UNCTAD) و برنامه توسعه سازمان ملل[۶] (UNDP) پیگیری میشود. در حقیقت این اهداف در دو گردهمائی سران اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی یا WSIS [۷] ، ابتدا در سال ۲۰۰۳ میلادی که کنفرانس سران کشورها در ژنو و به دنبال آن در سال ۲۰۰۵ میلادی در تونس برگزار گردید، در ۱۱ خط عمل مورد تصویب کشورهای عضو از جمله ایران قرار گرفته است. از مهمترین این خطوط عمل خط عمل C2 در خصوص توسعه زیر ساخت های ارتباطی و اطلاعاتی، C3 دسترسی به دانش و اطلاعات ، C5 ایجاد اطمینان و امنیت در استفاده از ICT ، C7 توسعه دولت الکترونیکی یا Egov و C11 توسعه همکاری های منطقه ای و جهانی است. یکی از زمینه های اصلی در تمام موارد فوق دسترسی تمام نقاط و افراد به شبکه های ارتباطی و فراهم نمودن خدمات سطح بالاتر برای ایشان میباشد. به همین دلیل کشورهای مختلف برای توسعه شبکه ارتباطی و ارائه خدمات در روستاها براساس برنامه اقدام نموده اند. تعریف مدلهای مناسب توسعه با توجه به شرایط بومی و امکانات موجود و فعالیتهای انجام شده در هر کشور از جمله نیازهای اساسی توسعه است.
۲-۱۲ مدل های ارائه شده برای روستایی ICT
مدل های متفاوتی برای پیاده سازی ICT و ارائه خدمات ناشی از آن در روستاها ارائه شده است. در تمام این مدل ها عواملی از قبیل میزان هزینه پیاده سازی، سود و میزان گسترش و تاثیر گذاری آن را در نظر گرفته اند. در این قسمت برخی از این مدل ها بررسی شده و سعی میشود مولفه های مهم آنها استخراج گردد تا در مدل پیشنهادی برای ایران لحاظ شود. البته باید توجه نمود که در مدل پیشنهادی، دو موضوع مهم دنبال می گردد. یکی لحاظ نمودن مولفه های برجسته مدل های بررسی شده و مطالعه تطبیقی که براساس آنها ارائه می شود و دیگری برخورداری مدل پیشنهادی از مولفه های ناشی از وضعیت موجود در مورد توسعه ICT روستائی یعنی آنچه تا کنون در این زمینه انجام شده است.
یکی از اولویت های اساسی در فرآیند برنامه ریزی توسعه روستایی توجه به فناوری اطلاعات و ارتباطات است. این فناوری با ایجاد جهش در انتقال اطلاعات و ارتباطات می تواند روستاها را از انزوا خارج ساخته و با از بین بردن مرزهای سنتی نقش موثری در توسعه روستایی داشته باشد. اگر به مسائل و مشکلات موجود در روستاها در فرآیند توسعه روستایی توجه کنیم، ملاحظه خواهیم کرد که بسیاری از این مشکلات به طور مستقیم و غیرمستقیم ریشه در فقدان و یا ضعف ارتباطات و اطلاعات دارد. (مقصودی؛۱۳۸۸؛۱۷)
تاکنون در بسیاری از کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه مزایای استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات به اثبات رسیده است. چرا که این فناوری می تواند با کاهش فاصله زندگی شهری و روستایی نقش موثری در تعادل و توازن شهر و روستا و نیز یکپارچگی شهر و روستا داشته باشد. در برخی کشورها، فناوری اطلاعات نقش موثری در مهاجرت معکوس جمعیت از شهرها به روستاها داشته است. زمینه های کاربرد  فناوری اطلاعات در نواحی روستایی بسیار متنوع و گسترده است.
روستاهای که به دلیل جمعیت کم و پراکنده، آستانه جمعیتی لازم را برای برخورداری از بسیاری امکانات و خدمات ندارند و همین موضوع باعث محرومیت آنها در برخی از زمینه ها گردیده است. در حالیکه با توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات، روستاییان می توانند در روستای خود و بدون مراجعه به شهر و بدون صرف هزینه و زمان از این خدمت برخوردار شوند. خدمات  اداری، خدمات تجاری، خدمات بانکی، خدمات بهداشتی- درمانی و خدمات آموزشی از جمله این موارد است. برای مثال، در حال حاضر بسیاری از روستاها به دلیل جمعیت کم فاقد مدارس راهنمایی و متوسطه هستند، و در برخی از روستاها به دلیل کاهش جمعیت (و در نتیجه کاهش جمعیت دانش آموز) مدارس موجود برچیده می شوند. با توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات و آموزش مجازی ضمن اینکه می توان دانش آموزان را از آموز راهنمایی و متوسطه بهره‌مند کرد، با ایجاد رونق در روستاها و کاهش فاصله زندگی شهری و روستایی، می‌توان مهاجرتها را تعدیل و زمینه افزایش جمعیت را در روستاها فراهم نمود. این موضوع را در مورد آموزشهای دانشگاهی (دانشگاهی مجازی) نیز صادق است.
یکی از دیگر از مسائل مهم روستاهای استان سمنان، پایین بودن بهره‌وری در تولید محصولات کشاورزی است. این مسئله بیشتر ناشی از ضعف دانش و آگاهی کشاورزان و نداشتن نظام ترویجی مناسب است. با توجه تعدد و پراکندگی روستاهای کشور و مسائل مربوط به ترویج کشاورزی، فناوری اطلاعات و ارتباطات می تواند ترویج کشاورزی و انتقال دانش و فنون به کشاورزان و بهره برداران را بسیار تسهیل نموده و نقش موثری در ارتقای بهره‌وری و افزایش تولید و درآمد کشاورزان داشته باشد.
در زمینه توسعه فرهنگی، یکی از مشکلات روستاها نداشتن دسترسی لازم به محصولات فرهنگی از جمله کتاب، نشریات، فیلم، مطبوعات و سایر مواد فرهنگی است. توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات می تواند دسترسی روستاییان را به این محصولات بسیار تسهیل نماید و نقش موثری در توسعه فرهنگی و ارتقای آگاهی های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی آنها داشته باشد.
بازاریابی محصولات کشاورزی و صنایع دستی و کاهش نقش واسطه ها در این زمینه از جمله چالشهای موجود در زمینه توسعه اقتصادی و افزایش درآمد روستاییان محسوب می‌شود. از طریق فناوری اطلاعات و ارتباطات می توان به بازاریابی محصولات کشاورزی و صنایع دستی کمک نمود و نیز با کاهش نقش واسطه ها می توان درآمد تولید کنندگان را افزایش داد و زمینه حمایت از مصرف کنندگان را فراهم ساخت.
توسعه گردشگری روستایی می تواند فرصت های جدیدی برای اشتغال و درآمد روستاییان ایجاد کند. ضعف اطلاع رسانی یکی از مهمترین مشکلات در این فرایند محسوب می شود. با معرفی جاذبه های گردشگری روستاها از طریق اینترنت می توان به توسعه گردشگری روستایی و تامین خدمات مورد نیاز گردشگران کمک نمود.
با وجود اهمیت فناوری اطلاعات و ارتباطات در توسعه روستایی، و وجود تجربه های موفق در این زمینه در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه و حتی تجربه های موردی در داخل کشور، تاکنون حتی در زمینه توسعه تلفن ثابت و همراه نیز توجه لازم به این موضوع نشده است. البته هر چند تنگناهایی در این زمینه وجود دارد، ولی با برنامه ریزی و هماهنگی سازمانها و نهادهای مسئول در این زمینه و با بهره گیری از تجربیات جهانی می توان به توسعه فناوری اطلاعات و اطلاعات در نواحی روستایی کمک نمود.
خوشبختانه در برنامه چهارم توسعه به این موضوع توجه شده و در ماده ۱۸ برنامه، «به کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در روستا و ارائه خدمات متنوع با هدف ارتقای مهارت روستاییان و تمهید فرصت های شغلی یکی از وظایف دولت در زمینه توسعه روستایی تعیین گردیده است. تهیه سند راهبردی توسعه ICT روستایی کشور نیز (که به پژوهشکده الکترونیک دانشگاه علم و صنعت محول شده) به همین منظور است.
در آن ICT 2-13- روستا و تاثیر
توسعه ICT را میتوان از جنبه های مختلف بررسی نمود. ایجاد زیرساخت ارتباطی و میزان بهره برداری از آن از مهمترین شاخصهای مورد توجه در تمامی موارد میباشد. نمودار ۲-۱ میزان بهره برداری از امکانات مختلف ارتباطی در جهان را نشان می دهد. وضعیت توسعه اینترنت و شبکه های باند پهن در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه و مقایسه آنها با متوسط جهانی در نمودارهای ۲-۲ و ۲-۳ نماش داده شده است. همانگونه که ملاحظه می شود در این موارد اختلاف قابل ملاحظه ای بین کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه مشاهده می شود.
فراهم آوردن فرصت های برابر برای تمام افراد جامعه در برخورداری از امکانات و منابع موجود از مهمترین اهداف توسعه است. بهره مندی افراد از امکانات بهتر در شهرها در مقایسه با روستاها منجر به تمرکز بیشتر جمعیت در نقاط شهری و توسعه بیشتر در آن مناطق میشود که این خود مشکلات ثانویه ای را به وجود می آورد.(امینی؛۱۳۸۳؛۴۱)
بسیاری از امکانات قابل ایجاد در هر مکانی نمیباشند. علاوه برآن در صورت امکان نیز باید حداقل استفاده برای آن وجود داشته باشد تا ایجاد و بهره برداری و نگهداری آن مقرون به صرفه باشد. اگرچه نمی توان از روستا تعریف واحدی را یافت زیرا هر کشور معیاری خاصی را برای تعین روستاها در نظر می گیرند ولی مهمترین معیاری که تاکنون در نظر گرفته شده است تعداد سکنه در منطقه مورد نظر است. توسعه در ابتدا باعث جذب جمعیت از مناطق اطراف می گردد ولی اگر توسعه بطور متعادل انجام شود این جابجائی نامناسب متوقف شده و در نتیجه از تمام ظرفیت جغرافیائی کشور استفاده می گردد
 
نمودار (۲-۱). میزان تغیرات امکانات ارتباطی در جهان گزارش شده توسط اتحادیه جهانی مخابرات
 
نمودار (۲-۲). روند تغیرات تعداد کاربران اینترنت در جهان گزارش شده توسط اتحادیه جهانی مخابرات
 
الف ب
نمودار (۲-۳). افزایش تعداد کاربران جهان در استفاده از شبکه باند پهن (الف) شبکه ثابت (ب) شبکه همراه
با افزایش و بکارگیری ICT در نقاط کم جمعیت میتوان توسعه های اقتصادی و اجتماعی زیادی را به همراه کیفیت در آن نقاط به وجود آورد و بسیاری از امکانات را از راه دور با هزینه کمتر و بدون نیاز به ایجاد ساختارهای اداری فیزیکی در روستاها فراهم نمود. به دلیل تعداد بیشتر روستاها اثر توسعه ICT روستائی در کشورهای در حال توسعه بسیار بیشتر خواهد بود. با نگاه همزمان به آمار جمعیت روستائی در جدول ۱ و میزان توسعه امکانات در نمودارهای ۲-۲ و ۲-۳ نیاز به برنامه های توسعه ICT در کشورهای در حال توسعه به شدت بیشتری حس میشودکه طراحی و اجرای برنامه در گرو تدوین مدل توسعه مناسب است.

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.