فهرست بستن

منابع پایان نامه ارشد با موضوع جنس مخالف، امام خمینی، انقلاب اسلامی، عوامل فرهنگی

در گفتگو (دیالوگ)، متانت، وقار و عفت گفتار را رعایت کند.
امام خمینی (ره) در ارائه ی الگو برای یک فیلم خوب و صحیح، پیام اخلافی و تربیتی و میزان آگاهی دهی آن را مطرح می سازند.57 این امر نشان دهنده ی این موضع است که ایشان با توجه به نگاه فقیهانه و توجه به حد و مرزها، معیار های اجتماعی و تربیتی و انسانی را نیز مد نظر قرار داده اند و از طرفی، این واقعیت را آشکار می سازند که فیلم، در ماهیت و حقیقت خود، مو ضوعی نیست که شریعت اسلامی به حرمت آن حکم کند.
یکی از مهمترین آفات حوزه های فرهنگی و اجتماعی در بسیاری از جوامع، گرفتاری در دامان افراط و تفریط است. اسلام دین معتدل است و امت خود را «امت وسط» می نامد و تلاش کرده است در همۀ موضوعات حد اعتدال را رعایت کند. اسلام در بحث حضور زن در اجتماع، از ابتدا قائل به حفظ حریم میان زنان و مردان مسلمان بوده و هر گز اعتقادی به اختلاط زن و مرد و یا حبس زن در خانه نداشته است و آنچه از آیات و روایات بدست می آید مؤید همین مطلب است.

فصل دوم:
بازیگری در فیلم و تئاتر در صورت
عدم استلزام فعل حرام

الف- بررسی ادلۀ فقهاء در بارۀ جواز بازیگری زن در فیلم و تئاتر و شرائط آن
محتویات :
1- رویکرد اول: موافقت مشروط و محدود
2- عوامل مؤثر بر این رویکرد

به طور کلی اقوال و مواضع فقها را در این زمینه می‌توان در دو رویکرد کلّی جای داد که هر یک از این دو رویکرد برهه خاصی از فضای اجتماعی را به خود اختصاص می‌دهند و این برهه‌ها که دارای ویژگی‌های خاص اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی اند، نقش به سزایی در نوع نگاه فقها به سینما ایفا کرده اند:
1- رویکرد اول: موافقت مشروط و محدود.
2- رویکرد دوم: مخالفت مطلق.
در این بخش به رویکرد اول یعنی موافقت مشروط و محدود و فقهاء در بارۀ جواز بازیگری زن در فیلم و تئاتر و شرائط آن می پردازیم و رویکرد دوم را در بخش دیگر بررسی می کنیم.
1- رویکرد اول: موافقت مشروط و محدود:
در صدر اسلام رسانه‌های جدید وجود نداشتند تاآیهیاحدیثیصریحاً در مورد آن لب به سخن گشوده باشد، اما آیا می‌توانیم از میان متون و نصوص و مبانی و اصول کلی دینی چشم اندازی را در زمینه رسانه‌های جدید بیابیم؟این نگاه و چشم انداز همان فقه رسانه است که می‌تواند از محوری ترین مسائلمستحدثهقلمداد شود. عناوینی از قبیلفیلم،تئاترو بازیگری که دررسانهمدّنظر است، همه از عناوین نوظهورند و هیچ یک از آنها در ادله فقه یعنی در آیات وروایاتوارد نشده‌اند و از این رو، به خودی خود مشمول اصلبرائت‌اندو چنین فعالیت هایی از نظر شرعی هیچ منعی ندارند؛ ولی چنان که معلوم است، در شکل گیری یک فیلم یا نمایش، عوامل زیادی دخالت دارند که هر کدام مصداق عناوین دیگری هستند و ممکن است از آن زاویه، فیلم و بازیگری دارای احکامی باشد. به عنوان مثال، حضور زن در سینما موجب پیدایش برخی مسائل فقهی می‌شود؛ ماننداختلاط زن و مرد، نگاه به نامحرم، فرضزوجیّتو محرمیّت،تشبّهبه جنس مخالف، تشبّه به معصومان (ع)، شنیدن صدای نامحرم،سرودوآوازخوانی،پوشش،آرایش،گریمو…
به عبارتی دیگر، بازیگری در فیلم و تئاتر، در واقع همان زندگی زن در یک محیط فرضی با شرایط پیشنهادی است که شامل چگونگی پوشش لباس، چهره پردازی(گریم)، حرکات بازیگر، گفتگو و ابراز احساسات و عواطف بازیگر است. موضوع، دیالوگ و نحوه ی حرکات و ابراز احساسات یک بازیگر، از عوامل مهم بازیگری است. این عواطف به همراه حرکت هایی مانند نشستن، ایستادن، راه رفتن، دراز کشیدن و خندیدن صورت می پذیرد. همۀ این عواظف، به صورت افعالی هماهنگ با آن محیط مفروض و همسو با آن شرایط پیشنهادی ظهور می کند. در این میان، با توجه به جایگاه زن در شرع مقدس اسلام، بازیگری او شرایطی را ایجاب می کند که به لحاظ فقهی، احکام شایان توجهی دارد.
فقه اسلامی از آن جهت که در صدد بیان حکم افعال مکلف است، این پدیده را به عنوان مسئله ای که ممکن است از نظر شرعی دارای حکمی باشد، مورد مداقه قرار می دهد. این مسائل از مباحث مستحدثۀ فقه است و با توجه به گسترش مقولۀ هنر، به خصوص هنرهای نمایشی و سینما، باید مورد توجه فقهای شیعه قرار گیرد.
باپیروزیانقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ سینما تولدی دیگر یافت و حضرتامام خمینی(ره) این جمله تاریخی را دربارۀسینما بیان کرد:
«ما با سینما مخالف نیستیم، بلکه بافحشامخالفیم…. ما در زمانطاغوتتلویزیون {و سینما} را به سبب رواج فساد و فحشاء نفی می‌کردیم، اما در نظام جمهوری اسلامی آن را نفی نمی‌کنیم».
بدین ترتیب، او به سینمایی که برخی هنوز آن راحراممی‌دانستند، مشروعیت بخشید. علما و فقهای بزرگوار نیز به تأسی از رهبر کبیر انقلاب با تأیید و تجویز اصل سینما، رویکرد تازه‌ای از خود نشان دادند و به صورت محدود و به شرط رعایت اصول اسلامی آن را پذیرا شدند. آنان در صورتی حضور زن را در سینمای پس از انقلاب جایز دانستند که به همه موازین شرعی خود در قالب سینما و تصویر عمل کند و بدین وسیله سینما را به عنوان ابزاری برای تبلیغ و ترویج فرهنگ عفّت و پاکدامنی زنان و در نتیجه سازندگی کل اجتماع به کار برد. شاید بتوان گفت که اکثر قریب به اتّفاق مراجع و علما چنین رویکردی دارند؛ مانند حضرات آیات :نجفی مرعشی،مکارم شیرازی،فاضل لنکرانی،اراکی و علمائی چون مروّجی…58
2- عوامل مؤثر بر این رویکرد:
اکنون لازم است عوامل مؤثر بر این دی
دگاه را نیز با دقت و تیزبینی بیشتری مرور کنیم، تا ارتباط آن را با رویکرد فقهی علما به روشنی بیابیم:
الف- عوامل سیاسی اجتماعی:
• تأسیس حکومت اسلامیو تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی براساس فقه محمدی.
• رویکرد صریح و منطقیامام خمینیبه لزوم سینمای علمی، اخلاقی و سازنده.
• قطع دست استعمار و نقش بر آب شدن دسیسه‌های آنان.
• استفاده از جوانان متعهّد و انقلابی در امور بازیگری و فیلم سازی.
• تأکید و تمرکز بر ارائه سینمای مقدس و معنوی به منظور رشد و تعالی افراد جامعه؛
ایجاد سوژه‌های جدید و لزوم توجه به آنها؛ از جمله موضوعات سیاسی،دفاعی و…
ب- عوامل فرهنگی:
• تحریم و تعطیلی کلیه مراکز اشاعه فحشا و منکرات اعم از روزنامه‌ها و مجلات تا سینماها و مشروب خانه ها.
• تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی برای نظارت بر کلیه امور فرهنگی و هنری.
• قطع واردات فیلم‌های سینماییمبتذلاز غرب.
• تأسیس دانشکده‌ها و سایر مراکز آموزش فیلم سازی و بازیگری با رعایت موازین شرعی.
• افزایش و گسترش کتب و نشریات سینمایی.
• توجه به اهمیت سینما در خصوص تبلیغات اسلامی و گسترس انقلاب به دیگر کشورهای جهان.
ج- عوامل اقتصادی:
• آغاز به کار صنعت فیلم سازی که دارای پنج مشخّصه عمده در اقتصاد سینمایی است:نقدینگی، مواد اولیه، نیروی انسانی، تجهیزات و لوازم، مواد و کالاهای مصرفی. هر کدام از این مشخصه‌ها سهم بزرگی از اقتصاد جامعه را، چه در تولید و چه در مصرف، به خود اختصاص می‌دهد.

ب- بررسی ادلۀ فقهاء در بارۀ عدم جواز بازیگری زن در فیلم و تئاتر و شرائط آن
محتويات:
1- رویکرد دوم : مخالفت مطلق
2- عوامل مؤثر بر این رویکرد
3- چهره پردازی (گريم) در بازيگری
4- شروط چهره پردازی و آرایش جنس مخالف
یکی از مهمترین آفات حوزه های فرهنگی و اجتماعی در بسیاری از جوامع، گرفتاری در دامان افراط و تفریط است. اسلام دین معتدل است و امت خود را «امت وسط» می نامد و تلاش کرده است در همۀ موضوعات حد اعتدال را رعایت کند. اسلام در بحث حضور زن در اجتماع، از ابتدا قائل به حفظ حریم میان زنان و مردان مسلمان بوده و هر گز اعتقادی به اختلاط زن و مرد و یا حبس زن در خانه نداشته است و آنچه فقها از آیات و روایات بدست می آورند مؤید همین مطلب است و از طرفی، این واقعیت را آشکار می سازند که فیلم، در ماهیت و حقیقت خود، مو ضوعی نیست که شریعت اسلامی به حرمت آن حکم کند. بنابر این اگر مخالفتی در این رابطه وجود داشته باشد از جنبه های فرهنگی، اجتماعی، رعایت حریم بین زن و مرد … آن است تا از انواع انحراف و بی بندوباری مصون باشیم. همانطورکه قبلا گفته شد اقوال فقهاء در بارۀ عدم جواز بازیگری زن در فیلم و تئاتر و شرائط آنرا در این بخش رویکرد زیر را مورد بررسی قرار داد:
1- رویکرد دوم: مخالفت مطلق:
در گذشته تولیداترادیو،تلویزیونو سینما چیزی جزابتذال و تقلیدکورکورانه از فرهنگ ضداخلاقی و دینی غرب نبود. بدین لحاظ، علما، فقها و متدینان آن زمان، استفاده از این رسانه‌ها خصوصاً سینما راتحریمکرده بودند. تحریم سینما از سوی برخی از مراجع عظام که آشکارا مطرح می‌شد، نشان دهنده ماهیت ضد دینی آن در آن روزگار بود.
مرحوم سید ابوالحسن اصفهانیو علامه حاجمیرزا محمدحسین نائینیبرای اولین بار پدیده سینما را بهحوزهو علما شناساندند.
شیخ فضل اللّه نوریدر همان سال‌های اولیه شکل گیری سینما، یعنی حدود سال ۱۲۸۶ ش، سینما را تحریم کرد. با تحریم سینما، مردم متدین نیز سینمای کم رونق آن دوران را از رونق انداختند.
2- عوامل مؤثر بر این رویکرد:
عوامل گوناگونی باعثِ مخالفتِ مطلقِ علمایِ آن دوران گردید. این مخالفت را می‌توان با عوامل چهارگانه زیر تبیین کرد:
الف- عوامل سیاسی اجتماعی:
• حضور عامل خارجی در لفّافهاستعمار.
• خطر تثبیتحکومتجور شاهنشاهی.
• سیاست‌های تجدّدگرایانه رضاشاه و محمدرضا شاه.
• کشفحجاب.
• خرافهدانستن دین و مهجور ماندن آن از صحنه اصلیسیاستواجتماع.
ب- عوامل فرهنگی:
• جشن‌های خرافه شاهنشاهی.
• گسترش رادیو و تلویزیون و استفاده از زنان بی حجاب در آنها.
• انتشار نشریات و تأسیس مراکز فرهنگی از سوی بیگانگان.
• ورود بی حد و حصر محصولات لوکس و مصرفی غرب به ایران برای ترغیب زن ایرانی به کشف
حجاب و خودآرایی در جامعه.
• ورود فیلم‌های غربی مخصوصاً محصولات هالیوودی.
• فعالیت‌های اشرف پهلوی تحت عنوان اصلاحات فرهنگی.
ج- عوامل اقتصادی:
• یکّه تازی فیلم‌های خارجی در عرصه پخش سینمای ایران.
• اقتصاد دلاّلی ناشی از ورود و فروش انواع فیلم‌های خارجی.
• سیاست‌های تبلیغاتی دولت دراقتصادو صنعت فیلم سازی بیگانگان.
عوامل مذکور نشان می‌دهند که سینمای قبل از انقلاب اسلامی، نه تنها هیچ ضرورتی را ایجاب نمی‌کرد، بلکه وصله‌ای نامتجانس درفرهنگدینی ایران بود که با تمایل به فساد و تباهی، حساسیت علمای عظیم الشأن آن دوره را برانگیخت و باعث شد تا آنان سینما و همه متعلّقاتش را تحریم کنند و آن راکفربنامند.

3- چهره پردازی (گريم) در بازيگری
برای چهره پردازی دو معنا ذکر شده است: 1- چهره پردازی صحنه، که شامل تئاتر، اپرا و باله است و هر کدام دارای تکنیک خاص خود است. 2- چهره پردازی اکران، که شامل سینما، تلویزیون و عکاسی است. پایۀ هر دو یکی است ولی در رنگ آمیزی چهره در تئاتر غلیظ تر و ظری
ف کاری بیشتری نسبت به سینما دارد.59 جهره پردازی بازيگر تأتر و يا سينما, به فراخور نقشى كه دارد در هنرهاى نمايشى اهميت ويژه اى دارد و از مقوله هايى است كه امروزه از زواياى گوناگون بايد در فقه, بدان پرداخته شود. از جمله آيا هنرمندان مرد, مى توانند با گريم كردن و آرايش چهره, خود را بمانند زنان درآورند و آيا زنان هنرمند,اجازه دارند كه با گريم چهره, خود را شبيه مردان درآورند. آيا بر اين كار، عنوان همانندى به جنس مخالف صدق نمى كند. اگر صدق كند، آيا حرام است؟
الف- روایات:رواياتى كه بر حرام بودن همانندى زنان به مردان و مردان به زنان تصريح دارند, از جمله:
(عن عمروبن شمر, عن جابر, عن ابى جعفر(ع) قال: قال رسول الله لعن الله المتشبهين من الرجال بالنساء والمتشبهات من النساء بالرجال.)60
خدا لعنت کند مردانى كه خود را به شكل و شمايل زنان درآورند و زنانى كه خود را به شكل و شمايل
مردان در آورند.
نقد و بررسی: سند روايت ضعيف است; زيرا در سند, عمروبن شمر قرار دارد كه رجال شناسان, چون نجاشى وى را ضعيف دانسته اند.61 در برابر, شمارى از فقيهان, از جمله: شيخ محمد حسن نجفى,62 محمد جواد حسينى عاملى,63 سيد على طباطبايى,64 سيد محمد كاظم

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *