فهرست بستن

منبع پایان نامه درباره کارشناسی ارشد، پوشش گیاهی، مورفولوژی، ژئومورفولوژی

توجه به رشد فزاینده جمعیت در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه (مانند ایران) بیش از پیش‌ احساس میشود. روند صنعتی شدن کشور و رشد مصرف آلومینیوم در صنایع مختلف اهمیت اکتشاف و شناسایی منابع بوکسیت را به عنوان مهمترین ماده اولیه قابل استخراج آلومینیوم از اهمیت خاصی برخوردار کرده است. در توالی چینه‌شناسی البرز در مرز بین سازند کربناته الیکا و سازند تخریبی شمشک بوکسیت‌زایی صورت گرفته است. در منطقه مورد نظر افق بوکسیتی – لاتریتی رخنمون دارد که در حال بهره‌برداری می‌باشد. در این تحقیق کانسار بوکسیت تاش از جنبه زمین‌شناسی اقتصادی مورد بررسی قرار گرفته و در این فصل به منظور درک بهتر از وضعیت منطقه ابتدا موقعیت جغرافیایی، بومشناسی و پوشش گیاهی محل مورد مطالعه را مورد بررسی قرار میدهیم و در ادامه به اهداف این تحقیق و روش کار و مطالعه تاریخچه کانسار و خلاصهای از شناخت، طبقهبندی و مکانیسم تشکیل بوکسیت‌ها اشاره میشود.
۱-۲- موقعیت جغرافیایی و راههای دسترسی به منطقه
منطقه مورد مطالعه در۴۰ کیلومتری شمال غرب شاهرود، درفاصله ۶ کیلومتری شمال شرق روستای تاش و در محدوده مختصات جغرافیایی ‘۴۱ °۵۴ تا ‘۴۸ °۵۴ طول شرقی و ‘۳۲ °۳۶ تا ‘۳۷ °۳۶ عرض شمالی واقع شده است. از شاهرود در مسیر کارخانه سیمان با طی مسافت حدود ۲۰ کیلومتر جاده آسفالته به روستای تاش و مسافت ۶ کیلومتر جاده خاکی معدن بوکسیت تاش قابل دسترسی می باشد. در شکل (۱- ۱) موقعیت جغرافیایی و راههای دسترسی به منطقه نشان داده شده است.

شکل ۱- ۱- موقعیت جغرافیایی و راههای ارتباطی منطقه مورد مطالعه (اطلس کامل راههای ایران).

?-۳- آب و هوا و بومشناسی منطقه
منطقه مورد مطالعه در میان کوههای سربه فلک کشیده البرز (شاهوار، شاهکوه) محصور شده و آب و هوای آن در پاییز و زمستان بسیار سرد و در بهار و تابستان معتدل می‌باشد. اکثر نزولات جوی به صورت بارشهای سنگین برف میباشد که همین امر موجب اختلال در فعالیت‌های معدنی در فصول سرد سال میگردد. مقدار متوسط بارندگی سالیانه ۳۵۰ میلی‌متر می‌باشد. کشاورزی و دامداری به دلیل برخوردار بودن از آب کافی و مراتع غنی، از رونق بسیار خوبی برخوردار است. از جمله محصولات دامداری می‌توان به گوشت قرمز، فراورده های لبنی مانند شیر، ماست، کره و کشک اشاره نمود. همچنین از محصولات کشاورزی زراعی می‌توان به گندم، جو، سیب زمینی، لوبیا روغنی و محصولات باغی شامل زردالو، سیب درختی و گردو اشاره کرد. بر طبق اطلاعات سرشماری جمعیت خانوار روستایی کشور ۱۳۹۱، جمعیت روستای تاش بالغ بر ۳۹۰ نفر در قالب ۱۲۲ خانوار می‌باشد.

۱ – ۴- پوشش‌گیاهی و جاذبههای ژئوتوریستی منطقه
با توجه به کوهستانی بودن منطقه و میزان بارش مناسب،‍ پوشش گیاهی دارای پراکندگی متوسط با تراکم نسبتاً بالا می‌باشد. از پوشش‌گیاهی این منطقه می‌توان به گیاهانی مانند دم روباه، کاروانکش، گل بیغم، شور، گز، قیچ، اسپند، سرجارو، گون، درمنه، کما، فرفیون، چوبک، اسکنبیل و خارشتر اشاره نمود (شکل ۱-۲). روستای کوهستانی‌ تاش یکی از مهمترین مناطق ژئوتوریستی منطقه می‌باشد که از امکانات اولیه رفاهی شامل آب، برق و تلفن برخوردار است و به علت واقع شدن در نقطه مرزی بین استان‌های سمنان و گلستان همه ساله پذیرای سیل مشتاقان به طبیعت‌گردی و کوهنوردی می‌باشد. مهمترین جاذبههای میراث زمینشناسی شامل چشمهی هفترنگ، رودخانه تاش، یخچال‌های طبیعی و مهمترین مسیر صعود به قله شاهوار (دره پیر‌میشی) میباشد (بسطامی و فردوست، ۱۳۹۲).

شکل ۱-?- نمایی از پوشش گیاهی شامل گون، درمنه و درخت اورس در محدوده کانسار (دید به سمت شمال شرق)
۱- ۵ – ژئومورفولوژی منطقه
از نگاه ژئومورفولوژی منطقه در میان ارتفاعات شاهوار در جنوب، کوه یزدکی در شمال، کوه پیرمیشی در مغرب و کوه شترپا در شرق قرار گرفته است. ارتفاع روستای تاش۲۲۲۰ متر و ارتفاع بلندترین نقطه قله شاهوار با ارتفاع ???? متر می‌باشد. روند عمومی عناصر زمین‌ساختی (چین خوردگی و گسلها) کوه‌های البرز اکثراً شرقی- غربی است. نقش گسل‌های رورانده در منطقه البرز شرقی به وضوح قابل مشاهده می‌باشد و همین سیستم رورانده باعث اوج گرفتن ارتفاعات نسبت به دشت و همچنین به همخوردگی شدید در منطقه شده که سبب قرارگیری سازند‌های مختلف با سن‌های متفاوت در کنار یکدیگر می‌باشد. جنس عمومی سنگ‌ها در منطقه تاش شیل‌ها و ماسه سنگ‌های (سازند شمشک) و آهک و دولومیت‌های (سازند الیکا) می‌باشد که به علت قرارگیری در ارتفاع زیاد دارای فرسایش فیزیکی بالا می‌باشند. دره‌های جوان عموماً ‌V شکل و از امتداد گسل‌ها پیروی میکنند. رودخانه دائمی تاش و رودخانه‌های فصلی مانند سنگ سله در فصل بهار با اّب شدن برف‌ها مقادیر زیادی از مواد و سنگ‌ها و خاک منطقه را جا به‌ جا کرده و به خارج از منطقه منتقل می‌کنند. مسیر رودخانه‌ها اکثراً مناطق گسلی یا در راستای گسل‌های موجود درمنطقه می‌باشد. (شکل ۱-? )، وضعیت زمین ریختشناسی منطقه را بر روی نقشه توپوگرافی ۲۵۰۰۰۰/۱ گرگان و (شکل ۱- ۴ )، موقعیت منطقه مورد مطالعه در تصویر ماهواره‌ای را نشان می‌دهد.

شکل ۱- ?- وضعیت زمین ریختشناسی منطقه بر روی نقشه توپوگرافی ۲۵۰۰۰۰/۱ گرگان، در این تصویر برجستگیهای مهم شامل کوهها، همچنین سیستم آبراههها و موقعیت ماده معدنی نشان داده شده است (اقتباس از مرکز اسناد جمهوری اسلامی ایران).

شکل ۱- ?- وضعیت مورفولوژیکی منطقه بر روی تصویر ماهواره‌ای.

۶- تاریخچه مطالعات پیشین
کانسارهای بوکسیت ایران بیشتر از نوع کارستی بوده و از نظر مکانی در سه پهنه ساختاری -رسوبی البرز، ایران مرکزی و زاگرس توزیع شده‌اند (قربانی، ۱۳۸۶). از دوره پرمین تا اواخر دوره کرتاسه به موازات کمربند فلز‌زایی تتیس- اوراسیا یکی از غنیترین کمربند‌های بوکسیتی شکل گرفته است که سرزمین ایران بخشی از این کمربند می‌باشد. مهمترین ذخائر بوکسیت کارستی ایران بر اساس زمان تشکیل عمدتاً بر سه محور بوکسیتهای پرمو ‌-‌ تریاس، قاعده لیاس و کرتاسه می‌باشند. تاکنون مطالعات زیادی در گوشه و کنار کشور ایران بر روی منابع بوکسیتی انجام شده است که به طور مختصر به برخی از این موارد اشاره میکنیم.
محور بوکسیت‌های پرموتریاس ایران به صورت گسترده در شمال غرب کشور مورد بررسی قرار گرفته است. از جمله مطالعات انجام شده میتوان به موارد زیر اشاره کرد :
– قاسمی نکو، ۱۳۷۹، که نهشتههای نیچلان و باختر ارومیه را مورد مطالعه قرار دادند و به طور کلی نتیجه گرفتند که لاتریتی شدن این نهشتهها به صورت کامل انجام نگرفته است.
– خواجه محمد لو، ۱۳۸۳، به مطالعهی بوکسیتهای جنوب استان آذربایجان غربی پرداخته‌اند و ماحصل مطالعات آنها منجر به شناسایی سنگهای دیاباز نفوذی، درون سازند درود به عنوان سنگ منشأ شده است.
– انتظاری ، ۱۳۸۵، به بررسی بوکسیتهای منطقه مندیل بسر مراغه پرداختند و بر اساس مطالعات صحرایی و آزمایشگاهی سنگ مادر این بوکسیت را سنگهای آتشفشانی دانسته‌اند.
– کلاگری و عابدینی،۲۰۰۷، درمقالهای تحت عنوان بررسی ژئوشیمی افق پرمو-تریاس خانشیته در شرق بوکان به چگونگی رفتار عناصر نادر خاکی در افق بوکسیتی بوکان پرداخته است.
یکی دیگر از ناحیه بوکسیتی پرموتریاس ایران بخش البرز شرقی است که میتوان به مطالعات اشکوریان و همکاران،۱۳۹۰، که به مطالعه بوکسیت خوش ییلاق پرداختند و فرامرزی و همکاران، ۱۳۹۱، که نهشته بوکسیت قشلاق را مورد مطالعه قرار دادند اشاره نمود. نامبردگان سنگ منشأ بوکسیت‌های مورد مطالعه را سنگ‌های بازالتی سازند سلطان میدان دانسته‌اند.
محور بوکسیتی قاعده لیاس مهمترین بخش اقتصادی بوکسیتهای ایران را تشکیل میدهد که از جمله میتوان به کانسار بوکسیت جاجرم اشاره نمود که بزرگترین نهشته بوکسیت ایران می‌باشد و تاکنون پایان‌نامهها، مقالات و مطالعات اکتشافی گوناگونی بر روی آن انجام شده که میتوان به کارهای (خیری، ۱۳۶۶)، (بحرآبادی، ۱۳۷۷)، (جعفر زاده، ۱۳۷۹)، (ناصری، ۱۳۸۲)، (خادمی،۱۳۸۴) اشاره کرد که در قالب پایان‌نامه کارشناسی ارشد بوده و بیشتر به مسائل معرفی، پتروگرافی و تا حدودی ژئوشیمی و ژنز پرداختهاند.
– رحیمپوربناب و اسماعیلی، ۱۳۸?، کارهای مفصلی در مورد پتروگرافی و ژنز بوکسیت جاجرم انجام داده و مقالاتی در مجله علوم دانشگاه تهران ارایه دادند.
– اثنی عشری، ۱۳۸۵، بخشهای مربوط به ژئوشیمی کانسار جاجرم را در قالب پایاننامه کارشناسی ارشد تحت عنوان “بررسی ژئوشیمی کانسار جاجرم با نگرشی ویژه بر ژئوشیمی عناصر کمیاب” انجام داد و مباحث مربوط به ژئوشیمی لایههای مختلف بوکسیت جاجرم را روشن ساخت.
– ملائی و شریفیان عطار، ۱۳۸۵، به بررسی ویژگی زمین شناسی و اکتشافی کانسار جاجرم پرداختند.
– اسماعیلی و همکاران، ۱۳۸۷، با چاپ مقالهای در مجله علومزمین به بررسی علل ایجاد لایهبندی در کانسار جاجرم پرداختند.
– امینی و شمعانیان، ۱۳??، دوباره به بررسی ژنز کانسار جاجرم پرداخته و در حقیقت با مطالعهی کارهای قبلی مطالب جدیدتری را بیان نمودند. از جمله دیگر مطالعات بر روی کانسار‌های قاعده لیاس میتوان به منطقه بوکسیتی کیسه جین آبگرم قزوین اشاره نمود که تحقیقاتی از جمله:
– قربانی و همکاران،????، به بیان ویژگی آن پرداختند که بعدها توسط موسوی و مهدیزاده شهری، در سال ۱۳۸۸، مورد بررسی قرار گرفت. نامبردگان این کانسار را به دو گروه بوکسیت رسی و بوکسیت غنی از آهن و دیاسپور تقسیم نمودند. یکی دیگر از مطالعات بوکسیت بخش لیاس ایران منطقه تویه دروار دامغان می‌باشدکه زارعی، ۱۳۹?، در قالب پایان نامه کارشناسی ارشد به بیان ویژگی های آن پرداخت و سنگهای دیاباز قاعده شمشک را به عنوان سنگ مادر احتمالی این نهشته معرفی نمود. همچنین در منطقه شهمیرزاد نیز صابری ، ۱۳۷۹، در قالب پایان‌نامه کارشناسی ارشد به بررسی ویژگی این نهشته لاتریتی – بوکسیتی پرداختند. و سنگ منشا بازالت تا آندزیت را برای این نهشته مشخص نمودند.
بوکسیتهای کرتاسه ایران بیشتر از زون زاگرس گزارش شده‌اند. این ناهنجاری بوکسیتی اغلب بین سازند سروک و ایلام ظهور پیدا کرده است. از جمله این مطالعات زراسوندی و همکاران، ۱۳۹?، به بررسی ریز ریختشناسی و فرایند تشکیل پیزوئیدهای ذخائر بوکسیتی منطقه دهدشت پرداخته و اطلاعات خوب بافتی از بوکسیتها ارائه نموده است. زراسوندی و همکاران، ۲۰۱۰، طی مقالهای در مجله اکتشافات ژئوشیمایی،۱ به بیان ویژگی ژئوشیمی و تغییرات جرم در بوکسیت سرفاریاب پرداخته، اشاره نمود.

۱-۷- سابقه تحقیق در منطقه مورد مطالعه
کانسار بوکسیت تاش با ذخیره بسیار قابل ملاحظه بخشی از کمربند بوکسیتی تتیس می‌باشد

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *